Mae’n ddiwedd wythnos Archwilio Eich Archif, a’r thema olaf yw #EichArchif. Felly, byddwn yn edrych ar heriau cadw eitemau’n ddiogel ar gyfer y dyfodol, ac yn rhannu rhai awgrymiadau ar sut i sicrhau hirhoedledd eich papurau gartref a’i gwneud yn haws i archifwyr os ydynt byth yn dod yn rhan o archif.
Er mwyn diogelu archif eich cartref yn well ac i wneud bywyd yn haws i archifwyr y dyfodol, mae rhai arferion allweddol i’w hystyried.
Yn gyntaf, mae’n bryd ffarwelio â chlipiau papur safonol, wrth iddynt rydu a difrodi eitemau dros amser. Dewiswch glipiau papur pres neu ystyriwch ddulliau amgen o gysylltu’r eitemau yn lle. Diolch byth cafodd y clipiau papur hyn eu tynnu allan o gasgliadau yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru ac Archifau a Chasgliadau Arbennig Prifysgol Caerdydd cyn iddynt allu rhydu ymhellach.
Osgoi defnyddio tâp gludiog. Mae’n aml yn achosi difrod a gall fod yn her ei symud yn ofalus heb achosi niwed pellach, fel y dangosir yn y ddelwedd hon o gadwraethwr yn Archifau Morgannwg.
Nesaf, labelwch eich eitemau. Yn aml bydd archifwyr yn dod o hyd i bapurau heb unrhyw gyd-destun ar gyfer beth yw’r eitem. Gall y weithred fach hon wneud y broses archifo yn llyfnach ac yn fwy effeithlon. (Os ydych chi wir eisiau bod yn garedig i archifyddion y dyfodol, gadewch ychydig o fwlch ar y brig iddyn nhw ysgrifennu rhif yr archif!)
Gwnewch yn siŵr eich bod yn ysgrifennu’r dyddiad ar eitemau. Mae’r stampiau amser hyn yn darparu cyd-destun gwerthfawr a chyfeirnod hanesyddol ar gyfer eich casgliad.
Mae llawer o’r papur safonol rydyn ni’n ei ddefnyddio ychydig yn asidig felly bydd yn diddymu’n araf dros amser. Yn lle hynny, defnyddiwch bapur o ansawdd uchel neu ddi-asid.
Ar gyfer gwrthrychau corfforol, cofiwch gynnwys unrhyw fanylion pwysig. Fel y gwelwch o ddwylo’r doliau hyn o Archifau a Chasgliadau Arbennig Prifysgol Caerdydd, heb ddisgrifiad cysylltiedig o ryw fath, gallai’r cwestiwn o sut roedd yr eitemau hyn yn rhan o archif (neu hyd yn oed beth yw’r eitem!), barhau i fod yn ddirgelwch.
Dylech osgoi plygu papur os yn bosibl, wrth i bapur fynd yn hŷn gall y plygiau hyn ddod yn frau a chracio.
Gyda’r awgrymiadau hyn mewn golwg, gallwch gadw eich archif bersonol am genedlaethau i ddod i wneud gwaith archifydd (boed hynny’n archif neu un o’ch disgynyddion sy’n gwneud hanes teuluol) yn llawer haws.
Os ydych wedi mwynhau’r blog hwn neu os ydych wedi gweld y wybodaeth yn ddefnyddiol, edrychwch ar y dolenni hyn i ddysgu mwy am weithgareddau cadwraeth a chadwraeth yn: Cadwraeth ataliol – Llyfrgell Genedlaethol Cymru , Gweithgareddau cadwraeth – Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Ochr yn ochr ag eitemau corfforol, y dyddiau hyn wrth gwrs mae gennym hefyd archifau electronig i ofalu amdanynt. Gallwch ddysgu mwy am y gwaith y mae Cyngor Archifau a Chofnodion Cymru wedi’i wneud i gefnogi Cadwraeth Ddigidol yma: Cadwraeth Ddigidol – Archifau Cymru