Mae’n ddiwedd wythnos ymgyrch Archwilio Eich Archif, a hoffem dynnu sylw at rai o’r digwyddiadau a’r gweithgareddau cyffrous a gynhaliwyd mewn gwasanaethau archifau ledled Cymru yn diweddar.
Ffotograffiaeth oedd y ffocws yn Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru (Rhuthun) ar gyfer eu digwyddiad “Ôl Fflachiau: Lluniau yn yr Archif ” a oedd yn cynnwys arddangosfa o gasgliadau archifol gan gynnwys portreadau Carte de Visite Fictoraidd cynnar, a ffotograffau o ddiwydiant lleol ac amaethyddiaeth. Ymunodd dau ffotograffydd lleol â’r gwasanaeth archifau i gynnal arddangosfa ffotograffiaeth “Honest Agriculture” drwy gydol mis Medi. Ar ddiwrnod y prif ddigwyddiad roedd ffotograffydd gyda chamera bocs stryd yn tynnu portreadau teuluol ac unigol.
Cawsant grant i gomisiynu artist sy’n arbenigo mewn ffotograffiaeth Syanoteip neu “argraffu haul” i weithio gyda phlant a theuluoedd gan ddefnyddio proses ffotograffiaeth gynnar a ddatblygwyd ym 1842 gan y seryddwr, Syr John Herschel. Arweiniodd y broses syanoteip wedyn at ddatblygu’r glasbrintiau pensaer sydd gan lawer o wasanaethau archifau ledled y wlad yn eu casgliadau. Mae’r artist, Caroline Hodgson, yn creu printiau botanegol hardd gan ddefnyddio’r dechneg hon, a chymerodd dros 50 o blant ran yn y gweithgaredd gan ddefnyddio deunydd naturiol fel plu a blodau i greu lluniau.
–
Pontio Diwylliannau gydag Archifau
Roedd Archifau Richard Burton yn falch o gefnogi Pontio Diwylliannau – prosiect newydd cyffrous ym Mhrifysgol Abertawe gyda’r nod o addysgu, dathlu a hysbysu myfyrwyr a staff am dderbyn a goddefgarwch pobl o wahanol gefndiroedd diwylliannol. Roedd cymryd rhan yn y prosiect yn gyfle gwych i archwilio ffyrdd y gallai’r Archifau ddathlu amrywiaeth, gwneud y casgliadau’n fwy cynrychioladol, ac ymgysylltu â chynulleidfaoedd newydd, trwy
- cynnal gweithdy a oedd yn archwilio hanes, profiadau a chyfraniad myfyrwyr rhyngwladol drwy gasgliadau archifau’r Brifysgol
- Darparu hyfforddiant hanes llafar i aelodau’r prosiect
- cofnodi cyfweliadau hanes llafar gyda chyfranogwyr yn y gweithdy, gan archwilio themâu fel bwyd, plentyndod, cyfeillgarwch, iaith a chartref
- creu arddangosfa o ddeunydd ar gyfer arddangosfa Pontio Diwylliannau gan gynnwys ffotograffau, papurau newydd myfyrwyr a chardiau cofnodion myfyrwyr
Gyda chymorth cyllid gan Gyngor Archifau a Chofnodion Cymru a Llyfrgell Prifysgol Abertawe, prynwyd ciosg sain i arddangos clipiau o’r cyfweliadau hanes llafar fel rhan o’r arddangosfa.
Lansiwyd yr arddangosfa Pontio Diwylliannau ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Myfyrwyr ar 17 Tachwedd gyda digwyddiad bywiog o fwyd, cerddoriaeth a dawnsio, barddoniaeth a barddoniaeth, a bydd yn cael ei chynnal yn Llyfrgell Parc Singleton, Prifysgol Abertawe, tan fis Ionawr 2024.
Dyweddodd Theresa Ogbekhiulu, Uwch Gynghorydd Prosiect (EDI/Race Equality), Academi Cynhwysiant Abertawe: ‘One of the primary benefits of this project is the empowerment and representation of individuals whose voices and communities often get overlooked. It is great to see students have a great sense of pride, and identity, hearing and seeing people who look like them represented in the Archives. The representation of different cultures is a reminder of our diversity, and the ‘Bridging Cultures’ exhibition seeks to build bridges, and connect us to our shared humanity. This project underscores the Richard Burton Archive’s commitment to diversifying their collection, one story at a time.‘
Am fwy o wybodaeth ewch i’r blog – https://swanseauniarchives.home.blog/2023/12/03/bridging-cultures/
–
Archwiliwch Eich Archifau: Gweithio gydag Ysgolion
Eleni fe wnaeth Archifau Conwy baratoi adnoddau i fynd â nhw i dair ysgol leol. Hyd yn hyn maent wedi cyflwyno dwy sesiwn i tua 65 o ddisgyblion CA2, yn esbonio beth yw archifau ac yn arddangos adnoddau benthyg sy’n canolbwyntio ar bynciau sy’n gysylltiedig â Cynefin pob ysgol. Maent wedi ennyn diddordeb y plant trwy gemau, gan gynnwys gweithgaredd didoli gydag eitemau i’w hadneuo naill ai gyda’r llyfrgellydd, archifydd neu guradur amgueddfa (gwirfoddolwyr brwdfrydig yn yr ystafell ddosbarth!), gêm ddyfalu uwch/is am oedran arteffactau, a faint o ddelweddau, mapiau neu ddogfennau sydd yn Archifau Conwy.
Ar ôl clywed cyflwyniadau ar y 10 pwnc, cwblhaodd y plant daflenni cwis mewn grwpiau bach ac yna pleidleisio ar eu 3 hoff bwnc. Mae’r rhain yn cael eu troi’n PowerPoint rhyngweithiol i’r ysgol gyfan ei gweld. Gadawyd yr adnoddau printiedig hefyd gyda’r ysgolion at eu defnydd eu hunain yn y dyfodol
Mae’r sesiynau i gyd yn cael eu cyflwyno drwy gyfrwng y Gymraeg. Dyma rai dyfyniadau o’r sesiynau:
“Bydd y gweithdy yn sbardun da ar gyfer deall sut oedd rhyfel yn effeithio bywydau pobl cyffredin ac o bob cwr o’r wlad.”
“Roedd y gwaith o didoli y nwyddau i llyfrgell / archifdy / amgueddfa yn un da.”
“[Bydden ni’n] gallu gwneud gweithgareddau ymhellach ar ein hardal leol yn deillio o’r gweithdy.”
Archifau Cymru, Rhagfyr 2023